Listy z czasów I wojny światowej, które mają prawie 110 lat!

„Jestem zdrów i w dobrym nastroju. Pocztówki z Wielkiej Wojny w zbiorach Muzeum Górnośląskiego w Bytomiu” to tytuł najnowszej wystawy, którą od 29 lutego będzie można oglądać w bytomskim muzeum.

W zbiorach Działu Historii Muzeum Górnośląskiego w Bytomiu znajduje się zbiór ponad 150 pocztówek z lat I wojny światowej. Unikatowa kolekcja obejmuje korespondencję osobistą kierowaną do Franza Samola (dyrektora sierocińca Fundacji Cesarza Wilhelma w Bytomiu) przez byłych wychowanków zakładu oraz członków jego rodziny – żołnierzy armii pruskiej przesyłających jedynej bliskiej im osobie informacje z frontów, lazaretów lub ośrodków dla rekonwalescentów.

Nigdy więcej wojny!

Z fragmentów wielu jednostkowych historii wyłania się wspólna opowieść, będąca „zlepkiem” historii młodych mężczyzn dotkniętych tragedią wojny, którzy związani byli z bytomskim sierocińcem. Pocztówki, co ważne, miały wartość również dla dyrektora zakładu Franza Samola, który przechował je i ofiarował Oberschlesisches Landesmuseum w Bytomiu w latach międzywojnia jako swoisty znak pamięci o ludzkich doświadczeniach i z ponadczasowym przesłaniem „Nigdy więcej wojny”.

Pocztówki kreślą historię I wojny światowej w makro- i mikroperspektywie mając na uwadze działania militarne i relacje społeczne w Europie ze szczególnym uwzględnieniem tych dotykających Górny Śląsk, zwłaszcza Bytom (w odniesieniu do lat 1914–1918), wskazują pośrednio na rolę i zadania sierocińca oraz ukazują sylwetkę jego dyrektora – Franza Samola, najbliższej dla wychowanków zakładu osoby. Na uwagę zasługują również walory filatelistyczne pocztówek , które zarówno pod względem tekstowym, jak i ikonograficznym stanowi unikatową kolekcję.

Historyczna wartość kolekcji

Projekt wpisuje się w nurt badań historycznych mających na celu analizę wydarzeń i faktów okresu I wojny światowej w kontekście krytycznej interpretacji pozostawionych świadectw, tym przypadku w warstwie tekstowej i ikonograficznej. Zasadniczym argumentem przemawiającym za upowszechnieniem źródła, a tym samym wydania publikacji i przygotowania wystawy, jest niewątpliwie jego historyczna wartość i unikatowość, ale również świadomość, że posłuży ono kolejnym badaczom z wielu dziedzin, w tym historykom, socjologom, niemcoznawcom czy kulturoznawcom, jako baza do dalszych analiz.

Projekt odnosi się do kolejnego niezmiernie ważnego głosu - świadectwa minionego czasu, uzupełniając w swoisty sposób narrację o historii I wojny światowej. Wydarzenia (czas, miejsca i ludzie) rozgrywające się na frontach I wojny światowej i na jej zapleczu, zapamiętane i zachowane w korespondencji żołnierzy, pozwalają poczuć trudny czas wojny, dotknąć go, wejść w lokalne i ponadlokalne relacje, podążając za narracją in situ świadków czasu.

Wystawa potrwa od 29 lutego do 30 kwietnia 2024 roku, a będzie można ją zobaczyć w budynku Muzeum Górnośląskiego przy ul. Wojciecha Korfantego 34. Wstęp na wystawę w cenie bilety na wystawę czasową.

Kuratorami wystawy są: dr Joanna Lusek oraz Maciej Droń.

Wystawa powstała we współpracy z Domem Współpracy Polsko-Niemieckiej, a patronat honorowy nad wystawą objęła Ambasada Republiki Federalnej Niemiec w Warszawie.