Wspomnienia dawnych kin

Stare kina budzą nostalgię. Niedzielne poranki, pierwsza randka i wagary. Okruchy tych wspomnień przywołuje Dominik Tokarski w swoim stypendialnym projekcie poświęconym historii dawnych kin w Bytomiu. Projekt łączy badania archiwalne, rozmowy z mieszkańcami oraz działania artystyczne, których celem jest ocalenie od zapomnienia miejsc ważnych dla wielu pokoleń Bytomian. W ramach projektu powstała też miniatura neonu kina Bałtyk, którą można zobaczyć w kawiarni Czarno to widzę przy ul. Piekarskiej. 

Projekt Światła kin Bytomia obejmuje kwerendę i rekonstrukcję pamięci o neonach nieistniejących już bytomskich kin (m.in. ich nazw, lokalizacji, typografii, form świetlnych i funkcji w przestrzeni miejskiej). W pierwszym etapie Dominik Tokarski przeanalizował  zasoby Archiwów Państwowych, Narodowego Archiwum Cyfrowego, Ośrodka KARTA oraz dostępne archiwa internetowe i materiały udostępniane przez lokalnych pasjonatów historii.  Dzięki temu udało mu się zgromadzić fotografie, dokumenty oraz informacje dotyczące lokalizacji, funkcjonowania i wyglądu dawnych kin, w tym ich charakterystycznych neonów. 

– Za pośrednictwem lokalnych portali zaprosiłem mieszkańców  do współtworzenia projektu i udostępnianie archiwalnych zdjęć, pamiątek i wspomnień związanych z bytomskimi kinami. Materiały te są cennym uzupełnieniem dokumentacji historycznej i pozwalają lepiej poznać społeczne znaczenie tych miejsc – mówi Dominik Tokarski, prezes Fundacji Silesia Neon, autor projektu realizowanego w ramach stypendium z zakresu twórczości artystycznej i upowszechniania kultury. 

Ważnym elementem projektu są także rozmowy z mieszkankami i mieszkańcami Bytomia. Wspomnienia dotyczące repertuaru, wyglądu budynków czy atmosfery seansów, pomagają odtworzyć m.in. historyczną kolorystykę świetlnych reklam. 

– Jestem socjologiem, a praca nad tym projektem przynosi także ciekawy materiał badawczy. Ze starymi kinami wiąże się masa pozytywnych wspomnień. Ponieważ funkcjonowały one w zupełnie innej rzeczywistości multimedialnej, każde wyjście było ważnym wydarzeniem. W gromadzonych materiałach przewijają się więc tytuły premier czy wyjście na kinowe poranki  – tłumaczy Dominik Tokarski. 

Replika neonu kina Bałtyk 

Oprócz archiwizacji starych neonów i zaplanowanych na jesień spotkań z zainteresowanymi tą tematyką, Dominik Tokarski rozszerzył  projekt o nową koncepcję – przygotowanie ściany miniatur historycznych neonów kinowych. Powstają one na podstawie archiwalnych fotografii i dokumentacji ikonograficznej, z zachowaniem charakterystycznych form oryginalnych neonów. Pierwszą realizacją jest replika-miniatura neonu  nieistniejącego już kina „Bałtyk” przy ul. Katowickiej.

 –  Jej wykonanie jest pilotażem całej koncepcji i ma zachęcić mieszkańców do dalszego dzielenia się pamiątkami oraz wspomnieniami związanymi z historią bytomskich kin. W planach mam wykonanie co najmniej czterech kolejnych replik. Wtedy projekt ten będzie miał szansę zaistnieć w postaci stałej ekspozycji w przestrzeni Bytomia – mówi Tokarski. 

Jak zaznacza twórca projektu, odtworzenie szyldu kina nie jest jedynie próbą rekonstrukcji dawnego obiektu, ale  przywróceniem fragmentu miejskiej opowieści – znaku, który kiedyś wskazywał drogę do kina, a dziś może stać się punktem wyjścia do wspominania miejsc, których już nie ma.

Replika neonu kina Bałtyk (1)

4

Replika neonu kina Bałtyk