Nowy pomnik przyrody w Bytomiu

Do grona wyjątkowych drzew dołącza sędziwy kasztanowiec rosnący przed gmachem Sądu Rejonowego przy ul. Piekarskiej 1. Uchwałę w sprawie ustanowienia pomnika przyrody, przyjęli radni podczas ostatniej w tym roku sesji Rady Miejskiej. Będzie to drugi obok miechowickiego platana klonolistnego pomnik przyrody w naszym mieście.

Kasztanowiec biały (Aesculus hippocastanum L.) rośnie na niewielkim pasie zieleni pomiędzy ul. Piekarską i Sądową. Jego wiek datowany jest na około 150 lat. Ma aż 365 cm obwodu i 19,5 m wysokości. Zna go każdy, a zwłaszcza pasażerowie oczekujący na przystanku tramwajowym przy ul. Sądowej, którzy w upalne dni znajdują cień pod jego rozległą koroną.

Wniosek o objęcie kasztanowca ochroną pomnikową złożył Prezes Sądu Rejonowego w Bytomiu. Aby drzewo mogło zostać objęte szczególną ochroną w formie pomnika przyrody, powinno spełniać określone przepisami kryteria.

– Zazwyczaj podstawowym kryterium do ustanowienia pomnika przyrody jest jego obwód. W przypadku kasztanowca białego to obwód pnia, który na wysokości 130 cm ma wynosić 250 cm, a nasze drzewo posiada obwód wynoszący 365 cm – mówi Wojciech Bryś, naczelnik Wydziału Inżynierii Środowiska UM. Przy uzasadnieniu aktu prawnego kierowaliśmy się jednak także jego znaczeniem historycznym. Już w 1915 roku kasztanowiec był okazałym egzemplarzem, co widać na starych fotografiach – dodaje Wojciech Bryś.

Drzewo pod szczególną ochroną

Drzewa w mieście nie mają łatwego życia, nie tylko ze względu na trudny miejski klimat, ale też szereg innych czynników zagrażających ich prawidłowemu rozwojowi. Kasztanowiec przy budynku sądu nie jest wyjątkiem, a próbą dla jego istnienia były prowadzone w ostatnich latach inwestycje drogowo-tramwajowe.

– By sprawdzić kondycję drzewa, dwukrotnie badaliśmy jego strukturę za pomocą tomografu akustycznego. Firma, która posiada odpowiednie uprawnienia oraz wiedzę arborystyczną zabezpieczyła koronę i wykonała wiązania. Całość jest stabilna i liczymy na to, że jeszcze długo będziemy mogli podziwiać ten okaz. Oczywiście będzie pod stałym monitoringiem – tłumaczy Wojciech Bryś.

Po objęciu drzewa prawną ochroną, jako cennego elementu dziedzictwa przyrodniczego naszego miasta, każdorazowe prace arborystyczne będą konsultowane z Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków.

Jan III Sobieski nie jest już sam

W zabytkowym Parku Tiele -Wincklerów w pobliżu Pałacu w Miechowicach rośnie 300-letni platan klonolistny (Platanus acerifolia syn. Platanius x hispanica). Drzewo to zostało ustanowione pomnikiem przyrody już w 1973 roku i nazwane imieniem Jana III Sobieskiego. Nazwa nawiązuje do historycznego wydarzenia sprzed ponad 300 lat, kiedy Jana III Sobieski zatrzymał się w Bytomiu w drodze na Wiedeń.

– W przyszłym roku ustanowimy jeszcze inne pomniki przyrody. Obecnie przygotowujemy pełną analizę stanu fitosanitarnego dębu szypułkowego rosnącego na polanie w Ostoi Miechowickiej. Propozycję objęcia drzewa ochroną prawną, zaproponowała Liga Ochrony Przyrody – mówi Wojciech Bryś.

Masz swoje drzewo? Zgłoś je

Wydział Inżynierii Środowiska – Referat Przyrody wykona badania i przeprowadzi oględziny stanu fitosanitarnego drzew, które według mieszkańców powinny zostać objęte ochroną.

– Aby drzewo mogło zostać uznane za pomnik, powinno wyróżniać się wśród innych drzew tego samego rodzaju lub gatunku w skali kraju, województwa lub gminy, ze względu na określone wymiary dla poszczególnych gatunków (obwód na wys. 130 cm, wysokość, korona), wieku, pokroju, rzadkości gatunku lub szczególnych walorów przyrodniczych, naukowych, historycznych, kulturowych czy krajobrazowych – wymienia Wojciech Bryś.

Aby zgłosić drzewo, należy wysłać zgłoszenie na adres: as@um.bytom.pl, z krótkim uzasadnieniem, zdjęciem oraz podaniem lokalizacji.

Kryteria uznawania tworów przyrody żywej i nieożywionej za pomniki przyrody

Kryterium umożliwiającym uznawanie drzew za pomniki przyrody będzie obwód przekraczający:

• - bez koralowy, cis pospolity, jałowiec pospolity, kruszyna pospolita, rokitnik zwyczajny, szakłak pospolity, trzmielina – 50 cm,
• bez czarny, cyprysik, czeremcha zwyczajna, czereśnia, głóg, jabłoń, jarząb pospolity, jarząb szwedzki, leszczyna pospolita, żywotnik zachodni – 100 cm, 
• grusza, klon polny, magnolia drzewiasta, miłorząb, sosna Banksa, sosna limba, wierzba iwa, żywotnik olbrzymi – 150 cm, 
• brzoza brodawkowata, brzoza omszona, choina, grab zwyczajny, olsza szara, orzech, sosna wejmutka, topola osika, tulipanowiec, wiąz górski, wiąz polny, wiąz szypułkowy, wierzba pięciopręcikowa – 200 cm, 
• daglezja, iglicznia, jesion wyniosły, jodła pospolita, kasztanowiec zwyczajny, klon jawor, klon zwyczajny, leszczyna turecka, modrzew, olsza czarna, perełkowiec, sosna czarna, sosna zwyczajna, świerk pospolity – 250 cm.