Koniec górnictwa w Bytomiu: ostatnia tona węgla z KWK „Bobrek” wyjechała na powierzchnię. Prezydent miasta pyta: co w zamian?

Symboliczna – ostatnia tona węgla została wydobyta w Kopalni Węgla Kamiennego „Bobrek” we wtorek 30 grudnia. Od 1 stycznia 2026 roku kopalnia przejdzie w stan likwidacji. To oznacza koniec górnictwa w mieście, w którym fedrowano węgiel od ponad 230 lat. Rozpoczyna się proces likwidacji ostatniego państwowego zakładu górniczego w Bytomiu i transformacji terenów po kopalni.

– Przed nami likwidacja ostatniej kopalni węgla kamiennego w Bytomiu – w mieście, w którym jeszcze kilka dekad temu działało 7 kopalń i 2 huty. Ta chwila może być nowym początkiem dla Bytomia, o ile Polska zechce spłacić dług, jaki zaciągnęła wobec miasta. Jesteśmy przygotowani do transformacji terenów pokopalnianych. Przedstawiliśmy dobre koncepcje ich zagospodarowania. Takie, które przyniosą realne korzyści dla miasta i pozwolą utworzyć nowe miejsca pracy. Czekamy teraz na ruch rządu. Mam nadzieję, że pan premier nie zapomni o obietnicach złożonych bytomianom i bytomiankom – mówi prezydent Bytomia Mariusz Wołosz.

- To dzień niezwykły. Na powierzchnię wyjechała dzisiaj ostatnia tona węgla z KWK „Bobrek”, a tym samym kończy się historia tej kopalni, która przez dziesięciolecia była sercem tej ziemi i tutaj pracowały pokolenia górników – mówi Grzegorz Wacławek, prezes spółki Węglokoks Kraj.

Koniec górnictwa w Bytomiu: ostatnia tona węgla z KWK „Bobrek” wyjechała na powierzchnię (1)

15

Koniec górnictwa w Bytomiu: ostatnia tona węgla z KWK „Bobrek” wyjechała na powierzchnię

Fedrowanie KWK "Bobrek" nie jest bezpieczne

Po tragicznym wypadku z marca 2024 r., w którym zginął 36-letni górnik, Komisja ds. Zagrożeń Naturalnych Wyższego Urzędu Górniczego wydała negatywną opinię dotyczącą prowadzenia robót górniczych w obszarze górniczym Bobrek-Miechowice. Eksperci uznali, że w KWK „Bobrek” nie da się już bezpiecznie prowadzić eksploatacji. Nie istnieje żadna technologia, która by to umożliwiła. W związku z tym, KWK „Bobrek” kończy fedrowanie z końcem 2025 roku.

– Z początkiem 2026 r. rozpoczynamy zaplanowany i przygotowany proces likwidacji całego zakładu – mówi Grzegorz Wacławek, prezes spółki Węglokoks Kraj. – Dzięki nowelizacji ustawy o funkcjonowaniu górnictwa węgla kamiennego, górnicy będą mogli skorzystać z odpraw, urlopów górniczych, część załogi będzie można alokować do pozostałych funkcjonujących spółek górniczych. Część pracowników zajmie się likwidacją zakładu i obsługą spółki – dodaje prezes Grzegorz Wacławek.

- Mimo że dzisiaj wyjechała ostatnia tona węgla z kopalni „Bobrek”, będziemy pamiętać o tych wszystkich, którzy tutaj pracowali, pozostaną tradycje związane z tą kopalnią – mówi Halina Bieda, senator RP – Chciałam również podziękować wszystkim, którzy wspólnie pracowali nad nowelizacją ustawy o funkcjonowaniu górnictwa węgla kamiennego – dodaje senator Halina Bieda.

Ostatnia tona węgla z KWK „Bobrek” wyjechała na powierzchnię (1)

15

Ostatnia tona węgla z KWK „Bobrek” wyjechała na powierzchnię

Proces likwidacji kopalni potrwa kilka lat

Likwidacja KWK „Bobrek” potrwa około 4 lata. Proces ten będzie związany nie tylko z likwidacją części podziemnej kopalni, ale również z przygotowaniem gruntu pod nową działalność. Tereny po dawnej kopalni mają przejść transformację. Spółka wspólnie z miastem opracowała kilka koncepcji zagospodarowania terenów. Koncepcje zmierzają do wykreowania nowych funkcji gospodarczych.

Bytom jeszcze przez wiele lat będzie się zmagał ze skutkami eksploatacji górniczej – m.in. ze szkodami górniczymi i koniecznością odpompowywania wód z niecek powstałych przez wydobycie.

Transformacja terenów po kopalni

Koncepcja zagospodarowania terenów po KWK "Bobrek" wypracowana wspólnie przez samorząd i Węglokoks Kraj zakłada przekształcenie kopalni w nowy obszar gospodarczy obejmujący usługi logistyczne (hub logistyczny), produkcję energii cieplnej i elektrycznej oraz udostępnienie terenów dla stworzenia Specjalnej Strefy Energetycznej obejmującej inwestycje z dostępem do czystych źródeł energii.

Koncepcje były prezentowane podczas spotkań m.in. w Ministerstwie Klimatu i Środowiska, Ministerstwie Energii oraz Agencji Rozwoju Przemysłu..

Finał 120-letniej historii

KWK „Bobrek” powstała 120 lat temu. Wówczas jej patronką była hrabina Joanna von Schaffgotsch – spadkobierczyni potężnej fortuny Karola Goduli. Budowa kopalni „Gräfin Johanna” rozpoczęła się w 1905 roku. Dwa lata później rozpoczęły się już prace głębinowe szybu „Gräf Hans Ulryk”, czyli (późniejszego szybu „Bolesław”) oraz „Gräfin Johanna Schacht” (powojennego szybu „Józef”).

Kopalnia należała do najbardziej wydajnych w Europie. Przed wielkim kryzysem światowym, w 1928 roku wydobycie w „Gräfin Johanna” wzrosło do poziomu około 2,5 mln ton węgla kamiennego. Przeprowadzone w latach pięćdziesiątych i sześćdziesiątych XX w. inwestycje – m.in: uruchomienie poziomu wydobywczego 540 m w latach 1951—1954 oraz 726 m w latach 1957—1965, modernizacja zakładu przeróbczego w latach sześćdziesiątych XX wieku – umożliwiły zwiększenie wydobycia do poziomu 2,7 mln ton w 1977 roku.

Istotne zmiany w kopalni „Bobrek” zaszły w latach dziewięćdziesiątych XX wieku, a więc w okresie restrukturyzacji polskiego górnictwa. W 1993 roku kopalnia weszła w skład Bytomskiej Spółki Węglowej, zaś w 1997 KWK „Bobrek” połączono z KWK „Miechowice”. Dwa lata później, w 1999 roku kopalnia w wyniku kolejnych zmian restrukturyzacyjnych przestała istnieć, a z pozostałego obszaru górniczego utworzono Zakład Górniczy „Bytom III” Sp. z o.o., który z kolei w 2005 roku połączono z KWK „Centrum”, tworząc Kopalnię Węgla Kamiennego „Bobrek-Centrum”.

Kopalnia przetrwała do 2015 roku, kiedy rozdzielono ją na dwa zakłady. KWK „Centrum” została przekazana do Spółki Restrukturyzacji Kopalń SA i postawiona w stan likwidacji, zaś KWK „Bobrek” połączono 15 grudnia 2015 z KWK „Piekary”, tworząc dwuruchowy zakład KWK „Bobrek-Piekary” — Ruch „Piekary” i Ruch „Bobrek” w zasobach spółki Węglokoks Kraj. 31 stycznia 2020 roku w Ruchu „Piekary” wydobyto ostatnią tonę węgla. Dalszą eksploatację pozostawiono w Ruchu „Bobrek”. W KWK „Bobrek” ostatnią tonę węgla wydobyto 30 grudnia 2025 roku.