Żabie Doły pod większą ochroną

Leżące na pograniczu Bytomia, Chorzowa i Piekar Śląskich Żabie Doły to jedno z wyjątkowych miejsc w naszym regionie. Podczas ostatniej sesji Rady Miejskiej przyjęta została uchwała rozszerzająca zakres ochrony zespołu przyrodniczo-krajobrazowego o nasypy kolejowe i fragment hałdy z siedliskiem jaskółek brzegówek. 

To właśnie w Żabich Dołach można się przekonać o sile przyrody, która upomniała się o swoje po zakończeniu prowadzonej tam eksploatacji rud cynku i ołowiu. Malownicze stawy powstały na skutek działalności górniczej i osiadań ziemi w wyniku wydobycia węgla przez kopalnię Barbara-Chorzów.

Obniżenia terenu wypełniły się wodą gruntową, tworząc stawy. Z kolei nagromadzenie roślinności z wielu lat, doprowadziło do utworzenia się wyjątkowo dogodnych miejsc do gniazdowania ptaków. Obecnie na terenie Żabich Dołów występuje tu około 130 gatunków ptaków. Na mocy uchwały powierzchnia Zespołu Przyrodniczo-Krajobrazowego Żabie Doły zwiększyła się z 44,48 do 58,14 ha. 

Stare przepisy a rzeczywistość 

Ponieważ Zespół Przyrodniczo-Krajobrazowy „Żabie Doły” został powołany już w 1997 roku, a zmieniające się na przestrzeni lat prawo powodowało, że obszar ten nie posiadał realnej ochrony prawnej, konieczna była waloryzacja przyrodnicza, czyli ocena poszczególnych elementów kompleksu. Teraz pod szczególną ochroną są także biegnące przez Żabie Doły dawne nasypy kolejowe oraz część hałdy poflotacyjnej, gdzie gniazdują objęte ścisłą ochroną gatunkową jaskółki brzegówki. 

– Nasypy kolejowe oraz fragment hałdy były narażone na degradację wskutek prac budowlanych czy innych działań mających negatywny wpływ na ekosystem kompleksu. Pracownicy urzedu kilkukrotnie interweniowali w momencie podjmowania takich prac. By zapewnić obszarom trwałość i zachować bioróżnorodność, wprowadziliśmy szereg zakazów mających ochronić unikalne walory przyrodnicze i krajobrazowe tego obszaru – tłumaczy Wojciech Bryś, naczelnik Wydziału Inżynierii Środowiska. 

Czego nie wolno w Żabich Dołach 

Powierzchnia Zespołu Przyrodniczo-Krajobrazowego Żabie Doły zwiększyła się z 44,48 do 58,14 ha, a zgodnie z nowymi zapisami zabrania się tu m. in. niszczenia, uszkadzania lub przekształcania obszaru, wykonywania prac ziemnych trwale zniekształcających rzeźbę terenu (z wyjątkiem prac związanych z zabezpieczeniem przeciwpowodziowym albo budową, odbudową, utrzymaniem, remontem lub naprawą urządzeń wodnych). 

W nowej uchwale znajdziemy też zapisy o zakazie uszkadzania i zanieczyszczania gleby, dokonywania zmian stosunków wodnych – jeśli te zmiany nie służą ochronie przyrody albo racjonalnej gospodarce rolnej, leśnej, wodnej lub rybackiej, a także likwidowania, zasypywania i przekształcania naturalnych zbiorników wodnych, starorzeczy oraz obszarów wodno-błotnych. 

W dalszej kolejności mowa jest też o zakazie wylewania gnojowicy, z wyjątkiem nawożenia użytkowanych gruntów rolnych, zmiany sposobu użytkowania ziemi czy wydobywania do celów gospodarczych skał, umyślnego zabijania dziko występujących zwierząt, niszczenia nor, legowisk zwierzęcych oraz tarlisk i złożonej ikry, z wyjątkiem amatorskiego połowu ryb oraz czynności związanych z racjonalną gospodarką rolną, leśną, rybacką i łowiecką oraz umieszczania tablic reklamowych. 

Symbioza ludzi i natury 

Waloryzacja przyrodnicza Żabich Dołów wskazuje, że dalsze kierunki naturalnej sukcesji zależą od przyszłej czynnej ochrony tego obszaru, a zwłaszcza gospodarka wodami opadowymi oraz ich oczyszczanie. Racjonalne gospodarowanie wodą będzie miało wpływ na ustabilizowanie poziomu wody na takim poziomie, aby nie dochodziło do znacznego wypłycania zbiorników oraz ich zarastania. 

Przypomnijmy, że miasto pozyskało prawie 5,5 mln zł unijnej dotacji na stabilizację warunków wodnych na terenie Żabich Dołów i otoczenia. 

Realizacja projektu zostanie podzielona na sześć obszarów i będzie polegać  na przebudowie rurociągów, budowie osadnika oraz zastawek awaryjnych, które umożliwią ręczne odcięcie dopływu do niżej położonych stawów np. w sytuacji zagrożenia skażeniem wody. W ramach projektu zainstalowane zostaną również urządzenia retencyjne, powstanie przepompownia wód deszczowych przy ul. Brzezińskiej oraz przebudowany zostanie przepust i rów odprowadzający wodę w kierunku jednego ze stawów. 

– Nowa infrastruktura pozwoli też doprowadzić do stawów dodatkowe ilości czystych wód. Jak wskazują wyniki analiz hydrologiczno-hydraulicznych dzięki temu przedsięwzięciu będziemy mogli sprawnie odprowadzać wody opadowe z części terenów miasta i uniknąć zagrożeń związanych z podtopieniami – tłumaczy Wojciech Bryś. 

Realizacja projektu zaplanowana została na lata 2026-2028. Całkowity koszt inwestycji to prawie 7,2 mln zł. 

Dofinansowanie z Funduszy Europejskich na transformację wyniosło prawie 5,5 mln zł. 

Żabie Doły pod większą ochroną (5)

5

Żabie Doły pod większą ochroną