Wszystkie wymiary rewitalizacji
24 Października 2025Minęło już 10 lat od uchwalenia ustawy o rewitalizacji, która zapoczątkowała w wielu miastach proces zmian. Bytom był jednym z pierwszych, które przyjęły strategiczną uchwałę dotyczącą rewitalizacji – Gminny Program Rewitalizacji. Bytom 2020+. O bytomskich doświadczeniach związanych z rewitalizacją, mówił prezydent Mariusz Wołosz podczas konferencji 10 lat ustawy o rewitalizacji – ewolucja czy rewolucja, zorganizowanej przez Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego.
Ustawa o rewitalizacji wprowadziła jasne zasady realizowania działań rewitalizacyjnych w gminach i spowodowała, że rewitalizacja stała się kompleksowym procesem dopasowanym do lokalnych potrzeb, możliwości i potencjału miast. Dwudniowa konferencja, w której udział wzięli prelegenci i prelegentki z całej Polski, była okazją do podsumowania dotychczasowych działań, omówienia planów na przyszłość i przyjrzenia się procesom rewitalizacji z punktu widzenia samorządów, prywatnych inwestorów i naukowców.
Rewitalizacja. Mit czy praktyka
Prelegentem pierwszego dnia konferencji był prezydent Mariusz Wołosz, który wziął udział w panelu dyskusyjnym Rewitalizacja drugiej generacji. Mit czy powszechna praktyka?
Tego dnia przedstawiciele m.in. Dąbrowy Górniczej, Rudy Śląskiej, Zabytkowej Kopalni Ignacy w Rybniku, Grupy Arche SA, która przywraca drugie życie Elektrociepłowni Szombierki, a także Stowarzyszenia Fabryka Inicjatyw Lokalnych rozmawiali o przestrzennym i społecznym wymiarze rewitalizacji. Poruszony został m. in. temat problemów społecznych i zaangażowania lokalnych społeczności w planowanie przestrzeni.
– W Bytomiu kluczowym elementem rewitalizacji od początku była diagnoza potrzeb mieszkańców i włączenie ich w odnowę ich miejsc zamieszkania zgodnie z ich oczekiwaniami oraz aktywizacja osób wykluczonych społecznie – mówił prezydent Mariusz Wołosz.
Przypomnijmy, że Gminny Program Rewitalizacji to pierwszy w historii miasta dokument, w tworzeniu którego brało udział tak wiele osób – począwszy od władz miasta, po spółki i jednostki miejskie, NGO-sy, środowiska naukowe i biznesowe. Bardzo licznie w pracach nad GPR-em brali udział także mieszkańcy, biorąc udział w konsultacjach społecznych i zgłaszając pomysły na projekty rewitalizacyjne.
Doświadczenia i przyszłość
Drugiego dnia spotkania o bytomskich doświadczeniach związanych z realizacją projektów rewitalizacyjnych mówił m.in. wiceprezydent Michał Bieda. W panelu dyskusyjnym Porozmawiajmy o rewitalizacji – doświadczenia i przyszłość udział wzięli także przedstawiciele ze Słupska, Łodzi, która wraz z Bytomiem i Wałbrzychem realizowała pilotażowy program rewitalizacji oraz prelegenci z ramienia Urzędu Marszałkowskiego Województwa Śląskiego i Instytutu Rozwoju Miast i Regionów.
Ta część konferencji poświęcona była analizie rozwiązań zawartych w ustawie o rewitalizacji i problemów z różnymi sposobami jej interpretacji. Omówione zostały też zagadnienia związane z koniecznością uaktualnienia ustawy.
W Bytomiu co dwa lata przeprowadzany jest raport monitorujący Gminny Program Rewitalizacji. Bytom 2020+. W ramach aktualizacji, opracowywana jest nowa lista przedsięwzięć uzupełniających, umożliwiająca realizację projektów dofinansowanych m.in. z takich źródeł jak Fundusze Europejskie dla Śląskiego na lata 2021-2027, który w ramach Priorytetu FESL 09 Fundusze Europejskie na rozwój terytorialny, przewiduje wyłącznie wsparcie projektów rewitalizacyjnych wynikających z gminnych programów rewitalizacji.
Przypomnijmy, że to dzięki aktualizacji dokumentu w 2019 r., o środki na realizację projektów rewitalizacyjnych mogły się ubiegać podmioty niezależne od miasta, w tym wspólnoty i spółdzielnie mieszkaniowe oraz przedsiębiorcy. To dzięki tym zmianom, przeprowadzona został kompleksowa odnowa ul. Dworcowej oraz gruntowne remonty kamienic w Śródmieściu i innych częściach miasta.
– W tym roku na listę uzupełniającą trafiło prawie 50 nowych przedsięwzięć rewitalizacyjnych związanych z remontami budynków, zagospodarowaniem przestrzeni publicznych i zdegradowanych obszarów poprzemysłowych – tłumaczył Michał Bieda, zastępca prezydenta Bytomia.
Do aktualizacji „Gminnego Programu Rewitalizacji. Bytom 2020+”, miasto przystąpiło już w pierwszym kwartale ubiegłego roku. Na listę przedsięwzięć rewitalizacyjnych trafiły nowe projekty, a zapisy programu zostały dostosowane do obowiązujących wymogów regulujących proces tworzenia, wdrażania i monitorowania programów rewitalizacji na poziomie gmin.
Wśród zaproponowanych projektów nie zabrakło też tych związanych z zagospodarowaniem terenów zielonych należących do wspólnot mieszkaniowych, rozwojem mieszkalnictwa socjalnego oraz działań nieinwestycyjnych, czyli projektów aktywizujących lokalną społeczność w różnych obszarach. Pomysłodawcami projektów, które znalazły się na liście podstawowej do GPR są wspólnoty mieszkaniowe, przedsiębiorcy, stowarzyszenia, jednostki miejskie i bytomskie instytucje.
