Ruszyli śladami Bruggera
8 Listopada 2025Dziś odbył się spacer po Bytomiu zorganizowany w ramach promocji projektu „Karl Brugger. Twórca bytomskiej secesji ‒ i nie tylko". Przewodnikiem był Marek Wojcik, który poprowadził uczestników przez miejsca związane z działalnością radcy budowlanego Karla Bruggera.
Spacer rozpoczął się przed IV Liceum Ogólnokształcącym przy placu Sikorskiego – jednym z najbardziej charakterystycznych budynków Bytomia, zaprojektowanym właśnie przez bohatera dzisiejszej wycieczki. Uczestnicy udali się na krótki spacer po mieście, podczas którego przewodnik zaprezentował inne budynki zaprojektowane przez Karla Bruggera.
Następnie nadszedł czas na największą atrakcję dzisiejszej wycieczki — wnętrze IV LO. Zwiedzając budynek, mieszkańcy oraz goście z innych miast podziwiali zachowane elementy wystroju i wysłuchali przygotowanej przez Marka Wójcika ciekawodtek o architektonicznym dziedzictwie twórcy. Niewątpliwą atrakcją była możliwość wejścia na wieżę zegarową szkoły.
„Karl Brugger. Twórca bytomskiej secesji ‒ i nie tylko
Na projekt poświęcony Karlowi Bruggerowi składa się kilka elementów przybliżających jego dorobek architektoniczny i znaczenie dla Bytomia. Powstała mapa obejmująca 12 budynków zaprojektowanych przez Bruggera, uzupełniona o opisy ich historii i charakterystycznych detali architektonicznych. Na zaprojektowanych przez niego budynkach zawisną tablice informujące o walorach architektonicznych tych obiektów, tworząc tym samym szlak poświęcony twórczości jednego z najważniejszych bytomskich architektów początku XX wieku. Opowieści o tych obiektach można również wysłuchać w serii podcastów dostępnych w serwisie YouTube oraz na stronie internetowej miasta: www.bytom.pl/czas-wolny/szlak-bruggera
Architekt, który nadał Bytomiowi nowoczesne oblicze
Karl Brugger był jednym z najważniejszych architektów przełomu XIX i XX wieku działających na Górnym Śląsku. Pojawił się w Bytomiu w 1901 roku i szybko zwrócił na siebie uwagę swoim talentem oraz nowatorskim podejściem do projektowania. Jego pierwszym znaczącym dziełem w mieście był gmach Miejskiej Katolickiej Szkoły Realnej (obecne IV Liceum Ogólnokształcące przy pl. Sikorskiego) – pierwszy tak wyrazisty przykład secesji w architekturze Górnego Śląska. Brugger w oryginalny sposób reinterpretował tradycyjne formy, nadając im indywidualny, nowoczesny charakter.
W jego dorobku szczególne miejsce zajmują budynki szkolne, które do dziś stanowią ważną część miejskiego krajobrazu. Zaprojektował m.in. dawną szkołę ewangelicką przy pl. Klasztornym (obecnie Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna), rozbudowę Szkoły Rejonowej nr 4 przy ul. Chrobrego oraz imponujący gmach Szkoły Rejonowej nr 5 przy al. Legionów (dzisiejsza Szkoła Podstawowa nr 5).
Choć zasłynął jako mistrz secesji, Brugger nie ograniczał się do jednego stylu. W jego późniejszych realizacjach można dostrzec wpływy nowych kierunków w architekturze, dążących do prostoty i funkcjonalności. Dobrym przykładem są projekty budynku przy ul. Rostka 14 (dzisiejszy komisariat policji) oraz Szpitala Specjalistycznego nr 1 przy ul. Żeromskiego – obiekty, w których zrezygnował z bogatej ornamentyki na rzecz klarownej, wyważonej formy.
Karl Brugger odegrał także istotną rolę w rozwoju urbanistycznym Bytomia. Jako radca budowlany współtworzył podstawy nowoczesnej infrastruktury miejskiej: sieć kanalizacyjną, główne układy uliczne oraz przepisy budowlane, które umożliwiły dalszy rozwój miasta. Współpracując z nadburmistrzem Georgiem Brüningiem, znacząco przyczynił się do ukształtowania nowego, modernistycznego oblicza Bytomia.
Dzięki jego wizji i konsekwencji Bytom na początku XX wieku stał się jednym z najnowocześniejszych ośrodków miejskich regionu, a dorobek Karla Bruggera do dziś stanowi ważną część jego architektonicznego dziedzictwa.
