Paul von Hindenburg

Napis na Szkole Muzycznej upamiętnia Honorowego Obywatela Miasta Bytomia

Dwukrotnie odwiedził Bytom, najpierw w 1914 roku jako generał i dowódca formowanej na Górnym Śląsku 9. Armii, zaś w 1928 już jako prezydent Republiki Weimarskiej. Jego pobyt w mieście upamiętniono nazwą kawiarni, ulicy, Królewskiego Gimnazjum, a także nadano mu Honorowe Obywatelstwo Miasta Bytomia. Mowa o Paulu von Hindenburgu, który w 1916 roku z okazji jubileuszu 50-lecia służby wojskowej otrzymał najbardziej prestiżowe wyróżnienie przyznawane w mieście.

Zrobił zawrotną karierę w wojsku

Paul von Hindenburg prawie całe swoje życie związał z wojskiem. Brał udział jako podoficer w wojnie prusko-austriackiej w 1866 roku oraz francusko-pruskiej w latach 1870-1871. Jeszcze przed końcem XIX wieku został awansowany do stopnia generała, pracował w Sztabie Generalnym, pruskim Ministerstwie Wojny, a w 1911 roku przeszedł w stan spoczynku. Do czynnej służby Hindenburg został ponownie powołany 22 sierpnia 1914 roku jako dowódca 8. Armii. Już kilka dni później między 26 a 30 sierpnia był współautorem jednego z największych zwycięstw wojsk niemieckich na froncie wschodnim, pokonując Rosjan pod Tannenbergiem. Wkrótce przeniesiono go do Bytomia, gdzie kwaterował w obecnym budynku Szkoły Muzycznej wraz z formowaną na Górnym Śląsku 9. Armią.

Przebywał tylko tydzień. To wystarczyło by go uhonorować w mieście

Generał Paul von Hindenburg przebywał w Bytomiu od 21 do 28 września 1914 roku w ówczesnym Królewskim Gimnazjum /dzisiaj Szkoła Muzyczna przy ul. Moniuszki/. Mimo że Hindenburg przebywał w Bytomiu zaledwie tydzień, jego pobyt w mieście upamiętniono na kilka sposobów. Jedna z najbardziej popularnych kawiarni w centrum „Cafe Boulevard” /przy dzisiejszym pl. Kościuszki/ po czterech latach działalności zmieniła nazwę na „Cafe Hindenburg”, nazwano jego imieniem ulicę /dzisiejsza ul. Wrocławska, przy której działał m.in. słynny browar/, zaś Królewskie Gimnazjum w lutym 1915 roku przyjęło imię Hindenburga, otrzymując nazwę König Hindenburg-Gymnasium zu Beuthen O-S., czyli Królewskie Gimnazjum im. Hindenburga w Bytomiu na Górnym Śląsku. Dodatkowo portal nad wejściem do budynku został ozdobiony napisem upamiętniającym nazwisko patrona szkoły, który po renowacji Szkoły Muzycznej jest dzisiaj dobrze widoczny od strony ul. Moniuszki.

To jednak nie wszystkie działania, jakie podjęto w mieście, aby uhonorować Paula von Hindenburga. W kwietniu 1916 roku władze ośmiu śląskich miast: Nysy, Opola, Raciborza, Tarnowskich Gór, Gliwic, Królewskiej Huty, czyli dzisiejszego Chorzowa, Mysłowic oraz Bytomia z okazji jubileuszu 50-lecia służby wojskowej nadały Hindenburgowi, mającemu już stopień feldmarszałka, tytuł Honorowego Obywatela Miasta. W dowód uznania za otrzymany tytuł, jak pisze profesor Piotr Obrączka w książce „Honorowi Obywatele Miasta Bytomia”, Paul von Hindenburg przesłał na ręce nadburmistrza Brüninga podziękowania, które ukazały się w śląskich gazetach.

Powitanie w Bytomiu Paula von Hindenburga przez burmistrza dr Knakricka, fot. Oberschlesien im Bild, 1928, nr 41, źródło: 4274_III, za Śląska Biblioteka Cyfrowa, domena publiczna

Hindenburg ponownie w Bytomiu

Paul von Hindenburg już jako Honorowy Obywatel Miasta Bytom zawitał ponownie do miasta we wrześniu 1928 roku, kiedy objeżdżał śląskie miejscowości. Jak pisze profesor Jan Drabina w „Historii Bytomia 1254 - 2000”:

„Wybrany w 1925 roku w głosowaniu powszechnym na prezydenta, w ramach podróży po kraju dotarł trzy lata później na Górny Śląsk i nie omieszkał odwiedzić najważniejszego i największego miasta w tym regionie. Centralnym punktem uroczystości była jego wizyta w ratuszu. Przed budynkiem władz miejskich w rynku usypano na cześć dostojnego 80-letniego już gościa dwie piramidy, jedną z węgla a drugą z galmanu. Tak oto podkreślono, że siła ekonomiczna Bytomia wspiera się na tych dwóch, jakże ważnych w przemyśle surowcach. Zanim przekroczył progi ratusza i wszedł przez kutą bramę, przywitany został przed odrzwiami przez ówczesnego nadburmistrza dra Adolfa Knakricka, który podał mu w geście powitania stary puchar napełniony trunkiem”.

O kolejnym Honorowym Obywatelu Miasta Bytomia przeczytacie w kwietniowym numerze Rynku 7, w którym przedstawimy postać Georga Brüninga. Ten jeden z najdłużej piastujących urząd na Górnym Śląsku burmistrzów nie tylko przyczynił się do powstania w Bytomiu pierwszej linii tramwajowej na Górnym Śląsku, ale również jednej z najnowocześniejszych biologicznych oczyszczalni ścieków w Europie oraz monumentalnych budynków użyteczności publicznej, które służą mieszkańcom miasta do dziś.

Napis na Szkole Muzycznej upamiętniający Paula von Hindenburga, fot. Tomasz Sanecki

 

do góry