Choose language:

Witamy na stronach internetowych miasta Bytom
21 listopada 2017, Albert, Janusz, Konrad

Mapa miasta Kontakt Dla mediów Druki Związek Subregionu Centralnego

V Międzynarodowa Konferencja Kresowa

Prawdziwą skarbnicą wiedzy dla zainteresowanych tematyką kształtowania się społeczności żydowskiej na Kresach Wschodnich, powojennych losów ocalałych i wreszcie tych przybyłych do Bytomia, będzie tegoroczna V Międzynarodowa Konferencja  Kresowa Żydzi na Kresach Wschodnich w XIX i XX wieku”.

Podziemny schron w Bytomiu - Miechowicach

 

Muzeum Górnośląskie w Bytomiu

Ponad stuletnia historia Muzeum Górnośląskiego w Bytomiu, jak również jego okazałe zbiory to najlepsza wizytówka dla instytucji, która od lat gromadzi i udostępnia zwiedzającym eksponaty archeologiczne, etnograficzne, przyrodnicze, dokumenty historyczne oraz wysokiej rangi dzieła sztuki.

Artykuły Historyczne - Tomasz Sanecki


Stowarzyszenie Pro Fortalicium

Główną działalnością organizacji "Pro Fortalicium" jest ratowanie obiektów fortecznych, wydawanie publikacji, organizacja imprez masowych, lekcji historii i grup rekonstrukcji historycznej.

Cyfrowa Biblioteka Architektury

Cyfrowa Biblioteka Bytomskiej Architektury to największa internetowa baza wiedzy o bytomskiej architekturze powstałej przed 1945 rokiem.

Fundacja Historii Kobiet im. Marii Renardowej

Fundacja Historii Kobiet im. Marii Renardowej rozpoczęła swoją działalność 1 stycznia 2012 roku. Celem Fundacji jest działalność naukowa, oświatowa, edukacyjna i kulturalna.

Galeria Motoryzacji i Techniki

Zabytkowe samochody to namacalna historia zamknięta w metalowej konstrukcji. Nie jest nowością, że to właśnie Bytom od lat dostarcza wrażeń miłośnikom pojazdów zabytkowych. Zobacz więcej

Szlakiem fortyfikacji

Szlakiem fortyfikacji Data publikacji: 9 stycznia 2014



Szlaki turystyczne okolic Bytomia: „Szlak Obszaru Warownego „Śląsk” 

Bytomski oddział PTTK opracował ciekawą atrakcje turystyczną – spacer szlakiem Obszaru Warownego „Śląsk”. O szlaku tym informowaliśmy już w tekście „Szpieg w Łagiewnikach”, w tym miejscu natomiast – za strona internetowa bytomskiego PTTK – podajemy garść szczegółów dotyczących szlaku.

Wysiadamy na przystanku tramwajowym linii 6 i 41 Łagiewniki - Cmentarz. W odległości 50 m od przystanku w kierunku Chorzowa znajduje się obiekt nr 1.

Jest to ciężki schron bojowy wyposażony w półkopułę pancerną z 3 otworami, oraz 2 strzelnice do ognia bocznego z zachowanymi płytami pancernymi. Uzbrojony był prawdopodobnie w 3 ckm i kilka rkm-ów. Wejście jest zamknięte nieoryginalną kratą przeciwszturmową, obok znajdują się elementy czerpni powietrza. Nasyp ziemny zachowany jest z trzech stron. Stan zachowania obiektu jest bardzo dobry, ale odbiegający nieco od pierwotnego (brak malowania maskującego); w ostatnim czasie przeprowadzono renowację obiektu i otoczenia. Przeznaczeniem obiektu było ryglowanie głównej drogi między Chorzowem a Bytomiem. Przed II wojną światową droga nie biegła, jak obecnie, nasypem lecz schodziła głęboko w dolinę Rowu Granicznego. Zdjęcie obiektu znajduje się na okładce folderu.

Po obejrzeniu obiektu przechodzimy ruchliwą ulicę Chorzowską i skręcamy w prawo (w kierunku centrum Bytomia) w uliczkę biegnącą równolegle do Chorzowskiej poniżej nasypu. Idziemy około 300 m do najbliższego przejazdu kolejowego, a następnie skręcamy w lewo skos i podążamy wzdłuż nasypu kolejowego. Uwaga: radzimy poruszać się poboczem toru kolejki wąskotorowej, na którym ruch jest minimalny. Wędrując równolegle do torów widzimy po prawej stronie obniżenie terenu, w którym biegła przedwojenna granica państwowa.

Dochodzimy do obiektu nr 2, znajdującego się przy przejeździe kolejowym na ul. Krzyżowej. Schron bojowy jest wyposażony w półkopułę pancerną, podobnie zabudowaną jak w obiekcie nr 1 i dwie strzelnice do ognia bocznego (zachowała się tylko jedna płyta pancerna). Obiekt był uzbrojony w 3 ckm i kilka rkm-ów. Wejście do obiektu jest częściowo przysypane ziemią, zachowała się dolna część drzwi. Wnętrze schronu jest najczęściej zalane wodą. Obiekt przesłaniał dolinę Rowu Granicznego.

Dalsza droga prowadzi wzdłuż ulicy Krzyżowej pod górę w głąb Łagiewnik. Po prawej stronie mijamy betonowe ogrodzenie klubu sportowego ŁKS Łagiewniki. W odległości ok. 500 m od obiektu nr 2 znajduje się brama stadionu. Uwaga: wejście na teren klubu sportowego może być utrudnione. Za znajdującymi się na wprost zabudowaniami socjalnymi, w obniżeniu terenu obiekt nr 3.

Jest to polowy schron piechoty wybudowany prawdopodobnie kilka miesięcy przed wybuchem wojny, o czym świadczy szalunek pozostały w strzelnicy - patrz zdjęcie 2. Jest to schron o prostej konstrukcji i niskiej klasie odporności, którego celem było wspieranie ogniem stanowisk piechoty. Schron posiada nasyp ziemny od czoła, a wobec braku kopuły pancernej niemożliwe było prowadzenie ognia na wprost. Po bokach znajdują się dwie strzelnice. Wejście do schronu jest chronione przelotnią. Otoczenie schronu jest silnie przekształcone z powodu później wybudowanego stadionu sportowego.

Wracamy na ulicę Krzyżową i po przejściu kilkudziesięciu metrów, naprzeciwko wylotu ul. Cyryla i Metodego, skręcamy w prawo skos w wąską uliczkę równoległą do ulicy Krzyżowej. Nią dochodzimy do ulicy Świętochłowickiej. W miejscu skrzyżowania znajdował się obiekt nr 4.

Był to wysadzony w latach 50-tych ciężki schron bojowy, zbliżony parametrami i przeznaczeniem do obiektu nr 1. Nie udało się zebrać pewnych informacji co do jego budowy i uzbrojenia. Jego zadaniem było bezpośrednie ryglowanie transgranicznej szosy Bytom - Łagiewniki.

Przechodzimy na drugą stronę ul. Świętochłowickiej i wzdłuż torowiska linii tramwajowej nr 7, obok przystanku Łagiewniki-Krzyżowa (możliwość zakończenia pierwszego etapu wycieczki i dogodny punkt do rozpoczęcia kolejnego etapu wycieczki). Od początku trasy 1 godzina. Dochodzimy do ul. Spacerowej, idziemy w górę tejże ok. 500 m, mijając po prawej stronie ogródki działkowe a po lewej park, aż do zabudowań basenu. W miejscu gdzie kończy się droga asfaltowa, obok płotu otaczającego basen, w gęstych zaroślach po lewej znajduje się obiekt nr5.

Ciężki dwukondygnacyjny schron bojowy (tradytor), uzbrojony w armatę polową 75 mm, jedną armatę ppanc 37 mm, trzy ckm, w tym jeden za pionową płytą pancerną. Obiekt wyposażony w kopułę obserwacyjno-bojową i półkopułę pancerną. Zachowało się podwójne wejście chronione, jedno z nich jest zabezpieczone kratą przeciwszturmową, drugie drzwiami pancernymi. Wejście do środka schronu było dodatkowo osłonięte wewnętrznymi, dzielonymi drzwiami pancernymi (zachowały się ich dolne skrzydła). W licznych pomieszczeniach zachowane drobne elementy wyposażenia. Na zdjęciu 5 pokazana jest makieta tego schronu z widoczną w przekroju armatą 75 mm.

Wracamy ul Spacerową ok. 20 m w kierunku ul. Świętochłowickiej i skręcamy w prawo. Przechodzimy obok zabudowań basenu i kierujemy się na wprost w początkowo asfaltową, potem gruntową dróżkę, mijając po prawej stronie głęboki wąwóz (pozostałość po działalności wapiennika). Po 200 m dochodzimy do narożnika płotu ogródków działkowych i idziemy dalej wzdłuż niego w kierunku ul. Fabrycznej. Po dojściu do niej skręcamy w lewo pod górę. W miejscu gdzie ulica osiąga kulminację, na terenie prywatnym za betonowym ogrodzeniem (posesja nr 29), znajduje się obiekt nr 6.

Dwukondygnacyjny schron bojowy o stosunkowo niewielkich rozmiarach, wyposażony w półkopułę bojową. Wewnątrz zachowane fragmenty lawety pod ckm Browning wz.30. Sygnatura w kopule (OZ 79 1936) wskazuje na jej wykonanie w 1936 roku w Ostrowcu Świętokrzyskim. Pozostały także elementy mocowania i pancerz ckm do ognia bocznego W wejściu zachowana jest dolna część dwudzielnych drzwi pancernych. W środku można odnaleźć relikty systemu wentylacji, a na zewnątrz obudowę czerpni powietrza. Wał ziemny jest częściowo zniekształcony.

Wracamy na ul. Fabryczną i schodzimy nią w kierunku bramy głównej Huty Zygmunt (w likwidacji). Na terenie huty znajduje się schron bojowy, obecnie niedostępny. Przed bramą główną skręcamy w lewo i drogą gruntową, równoległą do ogrodzenia huty idziemy w kierunku widocznych słupów wysokiego napięcia. Dochodzimy do ulicy Ostatniej (na wprost w oddali widoczna wieża neogotyckiego kościoła w Chropaczowie), skręcamy w prawo w dół ulicy, mijając po prawej nowe ogrodzenie i hale fabryczne. Przechodzimy obok kamiennego krzyża i wchodzimy na teren Kolonii Zygmunt - dawnej osady fabrycznej. Mijamy przejazd kolejowy, przystanek autobusowy Łagiewniki Kolonia Zygmunt (autobusy z Bytomia linii 127 i 227). Ok. 50 m dalej, naprzeciwko budynku nr 5, skręcamy w lewo skos, w słabo widoczną ścieżkę prowadzącą torowiskiem nieistniejącej kolejki wąskotorowej. Idziemy początkowo równolegle do ulicy, a następnie skręcamy lekko w lewo nasypem pod linię wysokiego napięcia. Ścieżka wyprowadza na siodło między porośniętymi trawą, zniwelowanymi hałdami. Przed siodłem skręcamy w prawo w stronę widocznego niżej słupa wysokiego napięcia. Na horyzoncie widok na osiedle mieszkaniowe i elektrownię w Szombierkach oraz Hutę Bobrek. Po lewej stronie szczyt trawiastej hałdy, z którego widok na starą zabudowę Chropaczowa oraz dawne hałdy porośnięte obecnie roślinnością, pełne wąwozów i oczek wodnych. W odległości 20 m od wspomnianego poprzednio słupa wysokiego napięcia, w zaroślach obiekt nr 7.

Jest to jednokondygnacyjny schron bojowy wyposażony w kopułę pancerną. Uzbrojony był w 2 ckm, w tym jeden w kopule. W jej wnętrzu zachowane są pozostałości lawety. Wejście do schronu jest zasypane, podobnie zasypane jest wyjście awaryjne, zakończone pancernymi drzwiami.

Dojście do kolejnego obiektu ze względu na gęstą roślinność nastręcza pewne trudności. Do czasu wyznakowania ścieżki w terenie proponujemy następującą drogę: przez zarośla idziemy równolegle do widocznej po prawej stronie szosy, prowadzącej do Kolonii Zgorzelec; po ok. 15 m należy odnaleźć wąski, płytki rów i nim w lewą stronę ok. 300 m aż do obiektu nr 8.

Ciężki dwukondygnacyjny schron bojowy, wyposażony w kopułę pancerną sygnowaną ZO 1072/141 z roku 1938. Uzbrojony był w 3-4 ckm i tyle samo rkm, być może także w armatę ppanc. Schron wyposażony jest w 2 wyjścia awaryjne (z każdej kondygnacji). Zachowało się częściowo jedno ze stanowisk ckm z płytą pancerną i kanałem odprowadzającym łuski. Ze względu na dużą kubaturę, uzbrojenie i klatkę schodową (jako jedyny obiekt na opisywanym odcinku) być może miał pełnić jakąś szczególną rolę, np. schronu dowodzenia.

Ścieżką obok wejścia do schronu w dół do dolinki, którą płynie ściek stanowiący dopływ Bytomki. Należy go przekroczyć w miejscu odciętej rury, a następnie przez chaszcze, szukając niepozornej ścieżki, w prawo łukiem obchodząc pobliskie rozlewisko. Wchodzimy wyżej, skręcamy ścieżką w lewo i wkrótce po prawej wydostajemy się na pola. Skrajem pól, mając cały czas po lewej granicę lasu, podążamy lekko pod górę ok. 500 m. Dochodzimy do poprzecznej drogi gruntowej. Widzimy w prawo na skos, wśród pól obiekt nr 9 . Dojście do niego jest utrudnione, ze względu na otaczające uprawy.

Jest to jednokondygnacyjny schron bojowy wyposażony w stanowiska 3 ckm, ponadto uzbrojony w podobną liczbę rkm. W bocznej części znajduje się garaż armaty ppanc, obecnie pozbawiony drzwi pancernych. Obiekt nie posiada kopuły pancernej. Jego położenie wskazuje iż mógł być on traktowany jako schron tylnej linii obrony. Zachowały się relikty elementów maskowania - w otaczającej trawie można odnaleźć zaczepy siatki maskującej.

Wspomnianą drogą gruntową idziemy w kierunku osiedla domków jednorodzinnych w Goduli. Mijamy mały zagajnik po prawej i zaraz za nim, również po prawej stronie znajduje się obiekt nr10.

Jest to jednokondygnacyjny schron bojowy, wyposażony w kopułę pancerną, uzbrojony w 2 ckm i 2-3 rkm. Stosunkowo dobrze zachowane nasypy ziemne umożliwiają odtworzenie jego pierwotnego zadania - ryglowania opadających w kierunku doliny Bytomki pól. Widok jaki roztacza się z tego punktu (od prawej widać ceglaną wieżę wyciągową dawnej KWK Szombierki, wieżę kościoła w Szombierkach, osiedle bloków mieszkaniowych i elektrownię) w zasadzie nieprzekształcony, pomijając osiedle domków wybudowane po wojnie, pozwala ocenić pierwotne znaczenie obiektu w systemie obrony.

Wracamy do drogi gruntowej i dalej nią w kierunku osiedla domków. Na jej przedłużeniu podążamy dróżką między ogrodzeniami. Po około 300 m wychodzimy na niezabudowany teren. Tu ukryty wśród krzewów obiekt nr 11.

Ciężki jednokondygnacyjny schron bojowy (tradytor) wyposażony jest w kopułę obserwacyjno-bojową i półkopułę pancerną. Uzbrojony był w 1 działo polowe 75mm, 2 ckm (w tym jeden w półkopule) i 2 rkm. Wejście do schronu jest zasypane, wnętrze w znacznym stopniu zdewastowane. Działo miało pokrywać ogniem przedpole wcześniej opisanych schronów nr 7, 8, 9, 10.

Przedłużeniem ścieżki, którą doszliśmy do obiektu nr 11 idziemy nadal prosto do odległej o ok. 300 m ulicy Karola Goduli. Po lewej przystanek linii tramwajowej nr 9 Godula-Poligrafia (możliwość powrotu do Bytomia). Po drugiej stronie ulicy obiekt nr 12.

Ciężki schron bojowy wyposażony w kopułę obserwacyjno-bojową i półkopułę pancerną. Uzbrojony był w 2 ckm i 2-3 rkm. Obecnie jest niedostępny, wejście i strzelnica zostały zamurowane. Przeznaczeniem schronu było bezpośrednie ryglowanie drogi Szombierki - Chebzie. Konserwator zabytków Rudy Śląskiej przewiduje w przyszłości adaptację tego obiektu na cele muzealne.

Ulicą Karola Goduli idziemy w górę w kierunku Chebzia. Po lewej stronie mijamy zabudowania zakładu poligraficznego, wśród których miał znajdować się kolejny obiekt, zniszczony w trakcie budowy kotłowni. Dochodzimy do ul. Lipińskiej, w którą skręcamy w lewo. Po minięciu bloków mieszkalnych wychodzimy na prowadzącą w kierunku Lipin drogę szutrową. Mijamy garaże "blaszaki" a następnie pojedyncze gospodarstwo i po lewej stronie odnajdujemy obiekt nr 13.

Jest to schron bierny, prawdopodobnie magazyn amunicji, osłonięty dobrze zachowanym wałem ziemnym. Obiekt jest najczęściej zalany wodą. Jest on jednym z rzadkich przykładów schronów biernych na terenie OW Śląsk.

Wracamy drogą szutrową pomiędzy garażami do bloków mieszkalnych, skręcamy w lewo, a potem zaraz w prawo w ulicę W. Lipa. Po przejściu 150 m dochodzimy do zabudowań Szpitala Miejskiego nr 2 w Rudzie Śląskiej - Goduli. Jeden z jego budynków to obiekt nr 14 - dawne koszary kompanii fortecznej "Godula". Przechodzimy przez ul. Goduli, a następnie prosto między budynkami starego osiedla robotniczego, przecinając trzy kolejne uliczki: Nowaka, Kolbego, Tiałowskiego. Za tą ostatnią w prawo skos, ku widocznym nowszym blokom 4-piętrowym. Tu odnajdujemy obiekt nr 15.

Jest to schron pozorno-bojowy, ciekawy przykład architektury fortecznej. Celem jego było dezinformowanie przeciwnika co do jego przeznaczenia i siły ognia. Składał on się z jednej izby o powierzchni ok. 3m2 i był wyposażony w strzelnicę na 1 rkm. Obok ciągnie się fałszywa ściana, niegdyś imitująca wraz z odpowiednim nasypem ziemnym obecność w tym miejscu większego obiektu.

Wracamy do ulicy Tiałowskiego, skręcamy w lewo i po około 150 m dochodzimy do skraju parku. Idąc w prawo dochodzimy do ul. Karola Goduli nieopodal przystanku tramwajowego linii nr 9 i autobusowego linii 146, którymi możemy wrócić do Bytomia.[1]



[1] Szlaki okolic Bytomia „Szlak Obszaru Warownego "Śląsk” - http://bytom.pttk.pl/umocnienia.html

 


Galeria zdjęć:



Zdjęcia: S. Hrebenda

Nasz serwis używa informacji zapisanych za pomocą cookies w celach statystycznych oraz w celu dostosowania serwisu do indywidualnych potrzeb użytkowników.
W przeglądarce internetowej możesz zmienić ustawienia dotyczące cookies. Dowiedz się więcej na stronie polityka prywatności.