Choose language:

Witamy na stronach internetowych miasta Bytom
21 listopada 2017, Albert, Janusz, Konrad

Mapa miasta Kontakt Dla mediów Druki Związek Subregionu Centralnego

V Międzynarodowa Konferencja Kresowa

Prawdziwą skarbnicą wiedzy dla zainteresowanych tematyką kształtowania się społeczności żydowskiej na Kresach Wschodnich, powojennych losów ocalałych i wreszcie tych przybyłych do Bytomia, będzie tegoroczna V Międzynarodowa Konferencja  Kresowa Żydzi na Kresach Wschodnich w XIX i XX wieku”.

Podziemny schron w Bytomiu - Miechowicach

 

Muzeum Górnośląskie w Bytomiu

Ponad stuletnia historia Muzeum Górnośląskiego w Bytomiu, jak również jego okazałe zbiory to najlepsza wizytówka dla instytucji, która od lat gromadzi i udostępnia zwiedzającym eksponaty archeologiczne, etnograficzne, przyrodnicze, dokumenty historyczne oraz wysokiej rangi dzieła sztuki.

Artykuły Historyczne - Tomasz Sanecki


Stowarzyszenie Pro Fortalicium

Główną działalnością organizacji "Pro Fortalicium" jest ratowanie obiektów fortecznych, wydawanie publikacji, organizacja imprez masowych, lekcji historii i grup rekonstrukcji historycznej.

Cyfrowa Biblioteka Architektury

Cyfrowa Biblioteka Bytomskiej Architektury to największa internetowa baza wiedzy o bytomskiej architekturze powstałej przed 1945 rokiem.

Fundacja Historii Kobiet im. Marii Renardowej

Fundacja Historii Kobiet im. Marii Renardowej rozpoczęła swoją działalność 1 stycznia 2012 roku. Celem Fundacji jest działalność naukowa, oświatowa, edukacyjna i kulturalna.

Galeria Motoryzacji i Techniki

Zabytkowe samochody to namacalna historia zamknięta w metalowej konstrukcji. Nie jest nowością, że to właśnie Bytom od lat dostarcza wrażeń miłośnikom pojazdów zabytkowych. Zobacz więcej

Powrót lwa!

Powrót lwa! Data publikacji: 10 grudnia 2013



Dlaczego to właśnie lew wzbudza aż tyle emocji? Kto naprawdę jest autorem rzeźb popularnych lwów? Czy tylko Kalide? Od dwóch lat docieraja do nas informacje, że autorem lwa jest Theodor Erdmann Kalide (1801-1863), tymczasem, emocje i spory towarzyszyły rzeźbie śpiącego lwa już w czasach, kiedy żył Theodor Kalide.

Spór o autorstwo lwa

W pracowni Christiana Daniela Raucha pierwsze czynności nad rzeźbami lwów polegały na wykonaniu modeli opartych na studiach antycznych, zakończonych studiami z natury. W latach 1821-1823 w berlińskiej menażerii była otwarta wystawa dzikich zwierząt, na której można było oglądać m.in. lwy. Theodor Kalide wykonał wiele szkiców i próbne modele (glina, gips) lwów, które zostały skrytykowane przez profesora Raucha i uznane za zbyt naturalistyczne, pozbawione stylizacji. Model „Lwa śpiącego", zwanego „umierającym", powstał równolegle z modelem „Lwa czuwającego", zwanego „odpoczywającym". Pierwsze modele przeznaczone do odlewów żeliwnych pojawiły się w 1823 roku. Wykonał je w naturalnej skali Kalide pod kierunkiem Raucha. Obydwa lwy były dostępne w 1824 roku na wystawie w Akademii Sztuk Pięknych w Berlinie jako modele gipsowe o numerach 337 (czuwający) i 338 (śpiący). Według katalogu tej wystawy obydwa modele zostały wykonane przez Raucha przy pomocy pracownika Królewskiego Biura Górniczego Calide (pisownia oryginalna nazwiska) z Gliwic. Rauch jako uznany artysta akademicki w opublikowanym w 1833 roku katalogu wyrobów Królewskiej Odlewni Żeliwa w Berlinie zamieścił wizerunki lwów jako prace własne, udział Kalidego ograniczając tylko do prac pomocniczych.

Taką samą informację podają biografowie Raucha. Natomiast Kalide uważał oba lwy za swoje dzieła. Dostępna literatura w jednoznaczny sposób nie przypisuje autorstwa rzeźb tylko Rauchowi albo tylko Kalidemu. Jedne pozycje podają, że Kalide, będąc studentem w pracowni Raucha, wykonywał część prac zleconych przez profesora, m.in. szkice z natury, oraz pomagał przy pracach cyzelatorskich. Rzeźby „Lew śpiący" i „Lew czuwający" są dzisiaj związane z nazwiskami obydwóch twórców. Kalide całe życie podkreślał, że on jest wyłącznym autorem rzeźb, i przy kolejnych zamówieniach odlewów zawsze sugerował, że modele są tylko jego autorstwa. W wywiadzie udzielonym 10 lutego 1840 roku „Breslauer Zeitung" Kalide po raz kolejny potwierdził swoje autorstwo, stwierdzając, że wykonanie lwów pomogło mu w dalszej karierze artystycznej. Obydwa lwy były wielokrotnie odlewane przez odlewnie berlińską, gliwicką i inne. Spór o autorstwo trwający od 1824 roku pozostaje nierozstrzygnięty, m.in. z powodu udziału wielu osób w procesie powstawania odlewów - od projektu do gotowego produktu. Najnowsze publikacje traktujące o odlewnictwie artystycznym podają współautorstwo obydwu rzeźbiarzy.

Lew bytomski

Rzeźba „Lew śpiący" była elementem wieńczącym (na cokole) nieistniejącego już, pochodzącego z 1873 roku, pomnika mieszkańców powiatu bytomskiego poległych w wojnie francusko-pruskiej w latach 1870- 1871. Był to odlew artystyczny wykonany z brązu. Został odlany w 1873 roku w prywatnej wytwórni Hermanna Gladenbecka w Berlinie, co potwierdza kosztorys zachowany w Archiwum Państwowym w Katowicach. Należy pamiętać, że w 1872 roku zamknięto modelarnię odlewni w Gliwicach. Rok później postawiono w stan likwidacji borykającą się z problemami finansowymi odlewnię berlińską. Trzecia istniejąca na terenie Prus odlewnia artystyczna w Sayn została zakupiona przez Alfreda Kruppa w 1864 roku, a jej produkcję odlewów artystycznych zredukowano do minimum. Odlewnia Gladenbecka była wówczas jedynym istniejącym zakładem mogącym wykonać bytomskie zamówienie. Lokalizacje „Lwa śpiącego" w Bytomiu:

1873-1932: Rynek Inicjatorem postawienia pomnika były ówczesne władze powiatowe. W 1871 roku został powołany komitet budowy pomnika, którego zadaniem była publiczna zbiórka funduszy. W styczniu 1873 roku zebrano potrzebną kwotę. Usytuowany na rynku pomnik został wzniesiony w okresie od kwietnia do czerwca 1873 roku. Składał się z niecki fontanny i kamiennego cokołu, na którym umieszczona była figura „Lwa śpiącego". Na cokole znajdowały się tablice z nazwiskami poległych żołnierzy.

1932-1945: Plac Akademicki.  W 1932 roku ze względu na budowę stacji benzynowej pomnik przeniesiono z rynku na Reichspräsidentenplatz (obecnie Plac Akademicki). W 1945 roku postument pomnika został zniszczony, a rzeźbę lwa przeniesiono do Parku Miejskiego, gdzie dwukrotnie zmieniała swoje miejsce.

1952-1953: Park Miejski im. Franciszka Kachla W 1952 roku rzeźba lwa znajdowała się przy schodach w pobliżu obecnej Polany Muz. Ustawiono ją obok miejsca, które w latach przedwojennych zajmował odsłonięty w 1908 roku pomnik kanclerza Ottona von Bismarcka. Cokół tego pomnika, zaadaptowany na klomb, znajduje się tam do dzisiaj. Druga lokalizacja Prawdopodobnie jesienią 1952 roku „Lew śpiący" został ustawiony na cokole przy alei w pobliżu „Góry Miłości", niedaleko obecnego Centrum Pomocy Osobom Uzależnionym od Alkoholu i Ich Rodzinom, znajdującego się przy ulicy Tarnogórskiej. Próbując określić dokładniejszą datę zniknięcia „Lwa śpiącego" z Bytomia, pod koniec 2006 roku miejski konserwator zabytków na łamach prasy zaapelował do mieszkańców o pomoc w ustaleniu powojennych losów rzeźby. W akcję włączyła się również lokalna prasa. Apel spotkał się z dużym odzewem - mieszkańcy nadesłali oraz dostarczyli osobiście wiele fotografii rodzinnych. Na ich podstawie ustalono, że dwukrotnie przenoszona rzeźba lwa znajdowała się w bytomskim parku do lutego 1953 roku. Następnie w niewyjaśnionych okolicznościach zniknęła, a jej losy pozostawały nieznane aż do początku 2006 roku, kiedy to bytomscy historycy, Zdzisław Jedynak i Przemysław Nadolski, zidentyfikowali rzeźbę przy północnej bramie warszawskiego ogrodu zoologicznego.

W marcu 2006 roku na wniosek Jerzego Gorzelika, przewodniczącego Ruchu Autonomii Śląska, ówczesny prezydent Bytomia Krzysztof Wójcik zwrócił się do Urzędu Miasta Stołecznego Warszawy o zwrot rzeźby. Dwuletnie starania o odzyskanie dzieła Theodora Erdmanna Kalidego, kontynuowane przez prezydenta Piotra Koja, aktywnie wspomagali mieszkańcy miasta, którzy oprócz przekazywania materiałów dokumentujących obecność rzeźby w bytomskim parku w latach powojennych wystosowali także w tej sprawie list do prezydenta Warszawy Hanny Gronkiewicz-Waltz. Głosów poparcia w trakcie długich i trudnych negocjacji udzielili również radni Rady Miejskiej w Bytomiu, prezydenci okolicznych miast oraz instytucje kultury i stowarzyszenia, m.in. Towarzystwo Miłośników Bytomia, Muzeum Górnośląskie w Bytomiu, Muzeum w Gliwicach, Stowarzyszenie Historyków Sztuki - Oddział Górnośląski, Śląskie Centrum Dziedzictwa Kulturowego w Katowicach. Zainteresowanie sporem o „Lwa śpiącego" znalazło także silny oddźwięk w Internecie. Na stronie internetowej Ruchu Autonomii Śląska zamieszczono apel o zwrot bytomskiej figury skierowany do władz miasta Warszawy.

Z kolei na stronie www.petycja. bytomski.pl znajduje się petycja o zwrot oryginału rzeźby, pod którą podpisały się 454 osoby. W październiku 2007 roku „Lew śpiący" został przewieziony z Warszawy do Gliwickich Zakładów Urządzeń Technicznych SA, gdzie poddano go konserwacji oraz wykonano jego kopię. Prace konserwatorskie prowadzone z inicjatywy prezydenta m.st. Warszawa Hanny Gronkiewicz-Waltz, pod nadzorem Stołecznego Konserwatora Zabytków, finansowane były przez ING Bank Śląski. W maju 2008 roku nastąpił przełom w negocjacjach bytomsko-warszawskich. Na mocy zawartego porozumienia odlew z 1873 roku powróci do Bytomia, jednakże miasto nie otrzyma go na własność, a na przechowanie. Głównym powodem takiego rozwiązania są niewyjaśnione okoliczności zaginięcia rzeźby w 1953 roku.

 

Fragment publikacji „Bytom - Warszawa. O lwach na dwa głosy", wydanej przez: Urząd Miejski w Bytomiu, Urząd Miasta Stołecznego Warszawy i Śląskie Centrum Dziedzictwa Kulturowego w Katowicach.




Nasz serwis używa informacji zapisanych za pomocą cookies w celach statystycznych oraz w celu dostosowania serwisu do indywidualnych potrzeb użytkowników.
W przeglądarce internetowej możesz zmienić ustawienia dotyczące cookies. Dowiedz się więcej na stronie polityka prywatności.