MIASTO

Układ urbanistyczny

Z rogów prostokątnego rynku wybiegały pod kątem prostym po dwie ulice, a ponadto dwie w połowie dłuższych boków - z pierzei północnej i południowej. Kościół farny ulokowany był poza rynkiem co przemawia za jego przedlokacyjnym pochodzeniem. Dzisiejszy wygląd rynku - mocno odbiegający od pierwotnego - jest wynikiem przebudów po II wojnie światowej. Główna zmiana to wyburzenie ogromnego kwartału zabudowy w pierzei zachodniej, co spowodowało, że dzisiejszy rynek jest dwa razy większy od średniowiecznego! Właśnie w tej pierzei stał ostatni z bytomskich ratuszy, pochodzący z 1877 roku. Tamże znajdował się co najmniej jeden jego poprzednik, natomiast z przeprowadzonych na płycie rynku wykopalisk wiemy, że co najmniej do XVI wieku niewielki murowany ratusz znajdował się pośrodku placu.

Pod koniec XIII wieku miasto otrzymało mury obronne z łamanego kamienia, z łupinowymi basztami. Fortyfikacje wzmocniono w XVI wieku wałem ziemnym. W skład fortyfikacji wchodził nieistniejący od kilkuset lat zamek książęcy. Ostatecznie jego położenie na placu Grunwaldzkim (w pobliżu rynku) potwierdziły niedawne badania archeologiczne. Do miasta prowadziły trzy bramy: Pyskowicka, Gliwicka i Krakowska. Mury obronne miasta wyburzono już w pierwszej połowie XIX wieku, do dziś zachowały się zaledwie małe fragmenty. Pamiątką po warownym grodzie są nazwy ulic: Wałowej i Murarskiej (poprawnie: Murnej). Średniowieczne nazwy zachowały również Krakowska, Gliwicka, Krawiecka, Browarniana i Rzeźnicza.

Pamiątką po rozwoju przestrzennym Bytomia na przełomie XIX i XX wieku jest imponujący ciąg placów prowadzący od Rynku poprzez plac Grunwaldzki, plac Sobieskiego do placu Akademickiego, uzupełniony leżącym nieco na uboczu wytwornym placem Słowiańskim. Natomiast ścisłe centrum tworzy od drugiej połowy XIX wieku po dziś dzień położony na zachód od rynku plac Kościuszki (pierwotnie zwany Bulwarem) wraz z głównym deptakiem miasta - ulicą Dworcową.

powrót       drukuj