Choose language:

Witamy na stronach internetowych miasta Bytom
23 listopada 2017, Adela, Felicyta, Klemens

Mapa miasta Kontakt Dla mediów Druki Związek Subregionu Centralnego

Bytom z natury zielony

„Bytom. Z natury zielony” – tak nazywa się  fanpage na Facebooku poświęcony zielonej stronie miasta. Tu miłośnicy ekologii mogą dzielić się uwagami na temat przyrody i dowiedzieć się, gdzie warto spędzić wolny czas.

Niska emisja

Data publikacji: 14 kwietnia 2014



Co oznacza nisko?

W tym przypadku chodzi o emitory (kominy i inne źródła emisji) znajdujące się na wysokości nie większej niż 40 m. Przeważnie jednak znajdują się one na pułapie do 10 metrów. Właśnie z tego powodu jest to zjawisko tak szkodliwe – wprowadzane do powietrza na tej wysokości zanieczyszczenia gromadzą się wokół miejsca powstania wyrządzając szkody lokalnie (zazwyczaj są to miejsca zwartej zabudowy mieszkalnej). Przyczyną powstania problemu niskiej emisji jest zaspokajanie najzwyklejszych ludzkich potrzeb – ogrzewanie, komunikacja samochodowa, czy w przypadku wtórnej emisji szkodliwych pyłów nawet takie czynności jak chodzenie, bieganie czy koszenie trawnika. Podsumowując – niska emisja to problem związany z emisją szkodliwych pyłów i gazów powstałych w wyniku nieefektywnego spalania paliw w domach i samochodach (węgla kamiennego, węgla drzewnego, benzyny, oleju napędowego itp.) oraz kotłowniach przemysłowych.

Wielkości zanieczyszczenia powietrza ze względu na poszczególne źródła emisji

Aby uzmysłowić wagę problemu, jakim jest niska emisja warto skupić się również nad tym, które źródła zanieczyszczeń wymagają największej uwagi ze względu na swoje działanie na szkodę środowiska. Zasadniczo można wymienić 4 podstawowe źródła zanieczyszczeń powietrza. Każde z tych źródeł posiada swoją specyfikę i związany z tym wpływ na środowisko.

Zanieczyszczenia przemysłowe – od wielu już lat to właśnie na nie zwracało się największą uwagę i poświęcało się walce z tym problemem ogromne ilości czasu, zaangażowania odpowiednich środowisk (rządowych i pozarządowych) oraz pieniędzy. Właśnie dzięki tej skutecznej walce zanieczyszczenia przemysłowe nie stanowią obecnie większego problemu – wszystkie potencjalne źródła emisji tych zanieczyszczeń są obwarowane wieloma przepisami, które regulują normy emitowania poszczególnych substancji do atmosfery. Można to nazwać sukcesem, który jednak był stosunkowo łatwy do osiągnięcia – walka toczyła się z ograniczoną ilością zakładów produkcyjnych i innego rodzaju firm, od których łatwo było prawnie wyegzekwować zastosowanie różnego rodzaju środków mających na celu znaczne zmniejszenie emisji szkodliwych substancji do atmosfery.

Emisja z kotłowni lokalnych i palenisk indywidualnych – to właśnie to źródło zanieczyszczenia powietrza jest obecnie największym problemem. Wynika to z braku świadomości w społeczeństwie, że to jakim paliwem ogrzewają swoje domy oraz w jakich piecach czy jakimi źródłami energii ma ogromne znaczenie na jakość wdychanego przez nich powietrza. Dlatego właśnie ten temat wymaga obecnie najwięcej uwagi szczególnie, że pył PM10 oraz inne produkty niskiej emisji zbierają coraz większe żniwo – chociażby w zwiększaniu śmiertelności ludzi, znacznego zwiększenia ilości zachorowań i innych.

Emisja komunikacyjna – choć również wymaga ogromnej uwagi i akcji uświadamiających społeczeństwo w celu zmniejszenia ruchu samochodowego to jednak stale podejmowane są (mniej lub bardziej świadomie) kroki zmniejszające jej ważność. Jakie to kroki? Chociażby budowa licznych autostrad czy obwodnic dzięki czemu zmniejsza się ilość korków (które stanowią największe zagrożenie dla jakości powietrza ze strony ruchu samochodowego) a tym samym ilości spalanego paliwa. Co więcej w coraz większej ilości pojawiają się modele samochodów spalających znacznie mniejsze ilości paliwa czy w ogóle napędzanych energią elektryczną – zatem można uznać, że przemysł motoryzacyjny również sprzyja środowisku.

Zanieczyszczenia napływowe z sąsiednich obszarów – to źródło zanieczyszczeń jest od nas niestety zależne tylko w niewielkim stopniu przez co poświęca się mu najmniej uwagi. Niestety w niektórych regionach naszego kraju ma ono ogromny wpływ na zanieczyszczanie powietrza. Przez to doskonale widać jak duże znaczenie ma współpraca międzynarodowa i podejmowanie wspólnych działań. Wpływ niskiej emisji na jakość powietrza Niska emisja jest przyczyną pojawienia się w powietrzu wielu szkodliwych substancji, wśród których można wyszczególnić:

· pyły zawieszone (w zależności od frakcji cząsteczek są to PM10, PM5 czy PM2,5 – im niższa wartość tym mniejsza frakcja i tym samym większa szkodliwość) z drobinkami sadzy itp.,
· dwutlenek siarki (SO2) – wyjątkowo szkodliwy zarówno dla zdrowia człowieka jak i całego środowiska (jedna z głównych przyczyn powstawania kwaśnych deszczów),
· tlenki azotu (NOx) – w tym dwutlenek azotu – są jedną z przyczyn powstawania dziury ozonowej czy smogu,
· metale ciężkie (Hg - rtęć, Cd - kadm, Pb - ołów, Mn - mangan, Cr – chrom) – szkodliwe dla ludzi, zwierząt i roślin,
· wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne (WWA - m. in. α-benzopiren) – substancje rakotwórcze i powodujące silne zatrucia,
· dioksyny – trujące związki chemiczne, często odpowiedzialne za pojawienie się nowotworów czy bezpłodności.

Dopóki stężenie każdej z tych substancji w powietrzu jest w normie dopóty nie ma problemu. Jednak w Polsce problem jest! Szczególnie dotyczy on dużych aglomeracji miejskich oraz miejsc mocno rozwiniętych przemysłowo (jak Górnośląski Okręg Przemysłowy czy Kraków). Stężenie większości z tych substancji jest tam znacznie powyżej dopuszczalnej normy stąd konieczność szybkiego działania w celu zmniejszenia zanieczyszczenia powietrza. Zatrute wymienionymi powyżej substancjami powietrze ma bezpośredni wpływ na zdrowie ludzkie, żywotność całych ekosystemów oraz poszczególnych roślin i zwierząt.

Niska emisja- normy przekroczenia i stężenia na przełomie ostatnich lat

Zanieczyszczenia powietrza mające wpływ na zdrowie i funkcjonowanie ludzi oraz kondycję ekosystemów ocenia się m. in. pod kątem obecności następujących substancji:

· dwutlenek siarki SO2 – dopuszczalna roczna wielkość emisji to 1400 tys. ton – w roku 1998 wyniosła 1900 tys. ton by stopniowo opadając w 2008 osiągnąć pułap 1000 tys. ton. Są to dane uśrednione dla obszaru całego kraju a zatem trzeba sobie uświadomić jak wysokie musi być stężenie dwutlenku siarki chociażby w Krakowie czy na Śląsku. Dopuszczalna norma zawartości - średnia z roku to 20 μg/m³,
· tlenki azotu NOX – dopuszczalna roczna wielkość emisji to 900 tys. ton – w roku 1998 wyniosła 990 tys. ton by stopniowo opadając w 2008 osiągnąć pułap 810 tys. ton. Są to dane uśrednione dla obszaru całego kraju. Dopuszczalna norma zawartości - średnia z roku to 30 μg/m³,
· ozon O3 – dopuszczalna norma zawartości (stężenie 8-godzinne) – 120 μg/m³, średnia arytmetyczna dla Polski ilość dni o przekroczonym poziomie w ciągu roku wahała się w latach 1998-2008 pomiędzy 34 a 12 z tendencją spadkową,
· pył PM10 – dopuszczalna norma zawartości średnia z roku to 40 μg/m³, a w ciągu doby 50 μg/m³, z dopuszczalną ilością 35 przekroczeń w ciągu roku – jest to obecnie najbardziej problematyczne z zanieczyszczeń ponieważ jego norma w dużych aglomeracjach jest znacznie przekraczana każdego roku. W najgorszej sytuacji znajduje się Kraków, w którym poziom PM10 plasuje się w latach 1998-2008 na poziomie 70-95 μg/m³ w ciągu roku z lekką tendencją spadkową od roku 2006.

Wpływ niskiej emisji na środowisko na przykładzie dużych aglomeracji miejskich

Niska emisja stanowi ogólny problem środowiskowy w miejscach pojawienia się tego problemu. Dlaczego ogólny? Ponieważ pył zawieszony dociera praktycznie wszędzie wprowadzając niepożądane substancje do powietrza, wody, gleby i tym samym do wszystkich organizmów, które oddychają, spożywają wodę i/lub roślinność wzrastającą na skażonej glebie. Widocznym gołym okiem objawem poważnego problemu ze zjawiskiem niskiej emisji na danym obszarze jest pojawianie się smogu. W związku z określonymi warunkami w jakich staje się on widoczny najczęściej można go zaobserwować w zimie – szczególnie w mroźne, słoneczne poranki. Właśnie wtedy w powietrzu unosi się najwięcej pyłu zawieszonego wraz ze wszystkimi szkodliwymi substancjami. Część pyłu w sprzyjających warunkach atmosferycznych opada na ziemię pokrywając chodniki. Kolejnym etapem jest wzruszanie warstwy opadniętego na ziemię pyłu przez samochody, pieszych i zwierzęta. Jest to tak zwana emisja wtórna (nie pochodząca bezpośrednio od emitora).

Kraków

W Krakowie najbardziej odczuwalnymi skutkami niskiej emisji są: · smog – bardzo często pojawiający się właśnie w tym mieście, · uszkodzenia licznych w tym mieście zabytków – planowane w najbliższym czasie wydatki na renowację zabytków to ok. 70 mln zł, · zwiększony poziom zachorowalności na choroby układu oddechowego oraz nowotworowe i · związana z tym większa śmiertelność mieszkańców (wszystko za przyczyną około 2-krotnie przekraczanej każdego roku normie zawartości PM10 w powietrzu),

Śląsk

Na Śląsku (zasadniczo dotyczy to Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego) najmocniejsze skutki niskiej emisji to: · kwaśne deszcze – to właśnie na Śląsku pojawia się najwięcej kwaśnych deszczy silnie zanieczyszczających glebę i wodę oddziałując pośrednio na stan środowiska naturalnego tego rejonu, · zawartość CO2 w powietrzu – powietrze na Śląsku zawiera ok. 1/3 całości wyemitowanego w Polsce dwutlenku węgla, · smog – pojawia się on bardzo często (szczególnie zimą) w wielu miastach województwa śląskiego, · zwiększenie ilości chorych (w tym przewlekle) na choroby układu oddechowego. Podsumowując wpływ niskiej emisji na środowisko można śmiało powiedzieć, że zwiększa ona znacząco zachorowalność oraz pogarsza samopoczucie ludzi mocno wpływając przez to na jakość ich życia. Podobnie rzecz ma się ze zwierzętami, które w miejscach intensywnie pojawiającej się niskiej emisji są słabsze i częściej pojawiają się wśród nich choroby.

SMOG

Najbardziej klasycznym objawem niskiej emisji (ze względu na to, że można go dostrzec gołym okiem) jest smog, który jak się okazuje może przybierać różną postać i powstawać z różnych przyczyn. A poniżej dwa najciekawsze przykłady.

Smog fotochemiczny (znany między innymi z Los Angeles) – można go zaobserwować przeważnie w czasie od czerwca do września kiedy to występują tam charakterystyczne warunki atmosferyczne (temperatura ok. 25-35°C, prawie całkowity brak wiatru mogącego „przewietrzyć” przestrzeń ponad miastem). J

Jaki jest powód powstawania smogu fotochemicznego?

Główną przyczyną powstania tego rodzaju smogu są reakcje jakie zachodzą pomiędzy tlenkami azotu i węglowodorami pochodzącymi ze spalin samochodowych a światłem, którego w tej szerokości geograficznej nie brakuje (szczególnie w letnich miesiącach). W wyniku tych reakcji powstają szkodliwe dla ludzi, zwierząt i roślin silne utleniacze takie jak chociażby ozon, formaldehyd, nadtlenek wodoru, acetaldehyd.

Smog klasyczny (kwaśny, londyński) – w roku 1952 w Londynie na początku zimy pojawiło się zjawisko szeroko opisane na kartach historii nie tylko tego miasta czy kraju, ale wręcz całego świata. Właśnie wtedy pojawił się tzw. Wielki Smog Londyński, w rezultacie którego w ciągu zaledwie kilku tygodni zmarło w samym Londynie na ostrą niewydolność oddechową 12 000 mieszkańców (z czego 4000 w ciągu pierwszych 5 dni trwania zjawiska).

Początkiem grudnia kiedy pojawiła się gęsta mgła, która spowodowała znaczne obniżenie temperatury powietrza zmuszając mieszkańców do spalania dużych ilości niskiej jakości węgla (taki był wówczas dostępny). To z kolei doprowadziło do gwałtownej inwersji temperatur (kiedy to powietrze cieplejsze pomimo znacznie niższej masy opada do strefy przyziemnej, a cięższe zimne powietrze unosi się do góry). Inwersja ta spowodowała zatrzymanie wszystkich szkodliwych substancji (trujące gazy i pył węglowy) powstałych ze spalania węgla w tak ogromnych ilościach na poziomie zabudowań mieszkalnych. To właśnie ten rodzaj smogu najczęściej występuje w dużych miastach i aglomeracjach naszego kraju.

Nie bez powodu problem niskiej emisji dotyka tylko wybranych miast czy metropolii nie sprawiając większych kłopotów w innych miastach o podobnych ilościach produkowanych spalin (samochodowych, z pieców grzewczych itp.). Co więcej – pojawianie się smogu (widocznego objawu wysokiego zagrożenia niską emisją) uzależnione jest przeważnie od pory roku oraz panujących warunków atmosferycznych. Dlaczego tak się dzieje? Przykładowo w Los Angeles smog fotochemiczny pojawia się najczęściej w okresie letnim (czerwiec-wrzesień). Przyczyną tego jest to, że właśnie wtedy panuje tam temperatura pomiędzy 25 a 35ºC oraz obserwuje się praktycznie zerowy udział wiatru. Właśnie takie warunki w połączeniu z ogromnymi ilościami produkowanych w tym wielkim mieście spalin sprawiają, że pojawia się wówczas ten niezwykle szkodliwy smog (ze względu na ogromne ilości zawartych w nim utleniaczy).

A Wielki Smog Londyński? Był możliwy w 1952 roku tylko i wyłącznie dlatego, że pojawiła się charakterystyczna dla tego położenia geograficznego i lokalnych warunków klimatycznych (o tej porze roku) mgła. To ona spowodowała konieczność wzmożonego ogrzewania. Mocno ogrzewane powietrze w połączeniu ze wspomnianą mgłą spowodowało inwersję temperatur, a ta z kolei sprowadziła wszystkie szkodliwe substancje z emitowanych spalin w zasięg powietrza wdychanego przez mieszkańców Londynu.

Dlaczego właśnie Kraków spośród wszystkich polskich miast wykazuje największe przekroczenia norm stężenia pyłu zawieszonego? Z tej prostej przyczyny, że jest on zlokalizowany w większej części w zagłębieniu terenu (niejako niecce) co często uniemożliwia przewietrzanie przestrzeni ponad miastem i dodatkowo sprzyja inwersjom temperatury. Właśnie dzięki temu od listopada do marca można tutaj bardzo często zaobserwować gęsty smog, a pomiary niejednokrotnie wskazują kilkakrotnie przekroczone normy stężenia pyłu zawieszonego. Podsumowując – niska emisja to problem urbanistyczny związany bezpośrednio z ilością produkowanych spalin samochodowych czy pochodzących z domowych kominów. Jednak jej ostateczne rezultaty (wielkość związanego z nią problemu środowiskowego) zależna jest w dużej mierze od panujących w określonym położeniu geograficznym warunków klimatycznych oraz geologicznych.

źródło:www.smog.helios-edukacja.pl

Autor: AK
Zdjęcia: www.instalacje.mtp.pl

Nasz serwis używa informacji zapisanych za pomocą cookies w celach statystycznych oraz w celu dostosowania serwisu do indywidualnych potrzeb użytkowników.
W przeglądarce internetowej możesz zmienić ustawienia dotyczące cookies. Dowiedz się więcej na stronie polityka prywatności.